Nijmegen is tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar getroffen. Het verwoestende bombardement door de Amerikanen op 22 februari 1944, hevige gevechten rondom operatie Market Garden én de periode dat Nijmegen als frontstad diende; in verschillende opzichten lieten ze littekens achter in de stad. Menig Nijmegenaar heeft in zijn of haar familie mensen verloren tijdens deze gebeurtenissen. Voor de oplettende wandelaar zijn de fysieke sporen van het oorlogsgeweld nog altijd zichtbaar.

Het doel van deze stadswandeling is u een beeld te geven van de oorlogsjaren in Nijmegen. Op basis van afgenomen interviews met ooggetuigen en uniek archief- en literatuuronderzoek krijgt u het menselijke verhaal achter de sporen te horen. Stille getuigen doen weer van zich spreken. Vergeten plaatsen in de binnenstad blijken vaak het decor geweest te zijn van tragische gebeurtenissen in de oorlogsjaren. Hoe hebben de Nijmegenaren deze periode ervaren en welke herinneringen kleven er voor hen aan bepaalde plekken in de stad? Ondanks de donkere tijden zijn er ook vele verhalen opgetekend van hoop, moed en geluk.

Tijdens de wandeling staan we in ieder geval stil bij de volgende onderwerpen:

	Voorbereiding en de inval van het Duitse leger op 10 mei 1940;
	de rol van de Nationaal Socialistische Beweging tijdens de oorlogsjaren in Nijmegen;
	Inzicht te geven in de systematische wijze waarop de Joodse gemeenschap in Nijmegen vervolgd is;
	de vervolging van Joodse stadgenoten;
	het ondergrondse verzet in de stad;
	het bombardement door Amerikaanse vliegtuigen op 22 februari 1944;
	operatie Market Garden;
	en Nijmegen in de frontstadperiode.

Duur rondleiding: 1 uur

Deze rondleiding loopt door de binnenstad van Nijmegen. Er zit enig reliëf in de route.

Extra's:

Plattegrond Nijmegen (met dank aan Gemeente Nijmegen)

Evaluatieformulier

Deze stadswandeling is tot stand gekomen met dank aan de volgende instellingen en personen:
• Herinneringscentrum Westerbork
• Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie
• Regionaal Archief Nijmegen
• De tientallen mensen die bronnenmateriaal beschikbaar hebben gesteld en/of interviews hebben gegeven.

In het bijzonder:
• B. Janssen (auteur van ‘De pijn die blijft. Ooggetuigenverslagen van het bombardement van Nijmegen – 22 februari 1944’, Amsterdam 2005)
• D. Rozenga (Yad Vashem, Israel; European Department, The International School for Holocaust Studies)
• L. de Wijze

Literatuursuggesties:
• A.E. Brinkhuis, De fatale aanval, 22 februari 1944. De waarheid over de mysterieuze Amerikaanse bombardementen op Nijmegen, Arnhem, Enschede en Deventer, Weesp 1984
• K. van Cadsand, ‘Ontsnapping uit de dodenmars. Herinneringen van Louis de Wijze aan de concentratiekampen en transporten’,
Amsterdam 2005
• J. Driever en M. van der Heijden, Voorbij, maar niet vergeten. Herinneringen van Nijmegenaren aan de Tweede Wereldoorlog, Nijmegen 1984
• J.H. Eilander, Met de dood in de schoen… 64 ooggetuigenverhalen, brieven en dagboekfragmenten van Nijmeegse burgers in de mangel van Market Garden, Nijmegen 1984
• F.M. Eliens, Nijmegen tussen bezetting en bevrijding, Zaltbommel 1995
• N. de Groot, Als sterren van de hemel. De oorlog in het Rijk van Nijmegen-1944, Bussum 1977
• B. Weusten, Vraag niet alleen om mijn bevrijding. Het leven van Daniel van Vugt 1896-1945, Nijmegen 2005
• M. van Woerkom, En toen vielen de bommen! Herinneringen aan het bombardement op Nijmegen 22 februari 1944, Nijmegen 1994

Internet:
• www.noviomagus.nl