Operatie Market Garden start op zondag 17 september 1944. Het doel: via massale aanvallen door luchtlandingstroepen belangrijke bruggen over de rivieren in het bezette Nederland in handen krijgen. Zo kan een grondleger snel over de bruggen oprukken naar de Duitse industrie in het Ruhrgebied en hoofdstad Berlijn; zo kan de oorlog wellicht nog in 1944 beëindigd worden.

De grote bruggen bij Nijmegen zijn doelwitten van Market Garden; Amerikaanse parachutisten landen bij Groesbeek en voor de stad breken bijzonder roerige tijden aan. Felle gevechten tussen fanatieke SS’ers en para’s woedden dagenlang in de stad. De bruggen blijven echter in handen van de Duitsers. Om een doorbraak te forceren, steken op woensdag 20 september 1944 geallieerde soldaten in simpele canvasbootjes de Waal over, vol in het zicht van Duits geschut en mitrailleurs. De verliezen onder hen zijn verschrikkelijk, maar de bruggen worden nu van twee kanten aangevallen en zijn aan het einde van de dag in geallieerde handen. Nijmegen is eindelijk bevrijd!

Deze ongelooflijk moedige oversteek is de moeite van het herinneren én doorvertellen waard! Projectgroep ‘De Waaloversteek’ van Stadswandeling Nijmegen heeft de afgelopen twee jaar historisch onderzoek uitgevoerd naar de wederwaardigheden van Nijmegen tijdens Market Garden. Archiefmateriaal belicht de militaire en de menselijke kant van Market Garden. Ooggetuigen van toen vertellen bijzondere verhalen. De bevrijdingsdagen vol staal en vuur hebben een enorme impact gehad op Nijmegenaren. Van uur tot uur verandert de militaire situatie en burgers komen ongewild in gevaarlijke situaties terecht. Ook is er aandacht voor de rol van het verzet.

Let op! Gezien de grote afstanden tussen de historische locaties wordt de route afgelegd met de fiets. We vragen u deze zelf mee te nemen!

Extra's:

Plattegrond Nijmegen (met dank aan Gemeente Nijmegen)

Evaluatieformulier

Deze stadswandeling is tot stand gekomen met dank aan de volgende instellingen en personen:
• Gemeente Nijmegen
• Het Nationaal Bevrijdingsmuseum Groesbeek
• Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD)
• Museum De Stratemakerstoren
• Regionaal Archief Nijmegen

In het bijzonder:
• J. van Asten
• B. Bouman
• G. Knipping
• J. Willemsen

Literatuursuggesties:
• H. Bliss, Dagboek van een Fallschirmjaeger, Beek 2004
• H. Bollen, Corridor naar de Rijn. Operatie Market Garden september 1944, Zutphen 1988
• J. Driever, Voorbij maar niet vergeten. Herinneringen van Nijmegenaren aan de Tweede Wereldoorlog, Nijmegen 1984
• Joh. H. Eilander, Met de dood in de schoen… 64 ooggetuigenverhalen brieven en dagboekfragmenten van Nijmeegse burgers in de mangel van Market Garden. Nijmegen 1984
• N. de Groot, Als sterren van de hemel. De oorlog in het Rijk van Nijmegen-1944, Bussum 1977
• J. Hendriks, Pianist in bevrijdingstijd. Getekend dagboek. Over de periode 1 september 1944 – 18 maart 1945 in Nijmegen, Mook 2004
• J. Megellas, De weg naar Berlijn. Amsterdam 2006
• C. Ryan, Een brug te ver, Arnhem 1944. Houten 1974
• G. Thuring, Dagboek van pastoor Hoek, Gennep/ Groesbeek 1976